Dewlemendî, ne bi şens, ne jî bi mîrateyê ye, bi adetên dîsîplînê tê avakirin. Ev rastîyek e ku di lêkolîna pênc salî ya Thomas C. Corley de derketîye holê. Corley, rûtînên rojane yên 233 milyoneran lêkolandîye û dîyar kirîye ku %76ê wan bi xebata xwe serwetê xwe berhev kirine. Lêkolîna wî li ser encamên ku di pirtûka “Rich Habits” (Adetên Dewlemendan) de hatîye ravekirin disekine: Milyonerên xwe-perwerde (û milyarder jî) bi vî awayî ne), bi pejirandina şêwazên tevgerê yên taybet digihin serkeftinê.
Di vê nivîsê de, em ê 15 taybetmendîyên hevpar ên Corley, li ser bingeha gotara orîjînal binirxînin. Her weha, em ê van taybetmendîyan bi daneyên nûjen ên ji lêkolînên 2024-2025an (mînak: lêkolînên kesayetîyê di kovara Nature û statîstîkên milyarderan ên Forbes) dewlemend bikin. Armanca me ew e ku mirovên asayî van “siran” bipejirînin û gavên ber bi azadîya darayî ve bavêjin.
Lêkolîna Corley nîşan dide ku milyoner bi tenê pereyan berhev nakin, di heman demê de hiş û derdora xwe jî dewlemend dikin. Li gorî daneyên nûjen, %95ê milyarderên xwe-çêkirî xwedîyê xanîyan in, %47ê wan li borsayê veberhênanê dikin û serweta xwe bi giştî di 50-60 salîya xwe de ava dikin. Bi navînî, ji bo milyonerek serwetê xwe ava bike 32 sal derbas dibin – mifteya sereke li vê derê sebir û domdarî ye. Baş e, ev mirov çi tiştî ji me cudatir dikin? Li vê derê 15 taybetmendîyên hevpar hene:
1. Bi awayekî domdar dixwînin
Ne ji bo keyfê, ji bo fêrbûnê dixwînin. Bi navînî rojê 30-60 deqîqe. Cureyên pirtûkan: jînenîgarî, dîrok, pêşveçûna kesane, darayî, pirtûkên teknîkî yên taybet bi sektora wan.
Mînak: Warren Buffett rojê 500 rûpelan dixwîne, Elon Musk dibêje ji zarokatîya xwe ve rojê 10 saetan dixwînim.
Îro bike: Instagramê ji telefona xwe jê bibe, li şûna wê Kindle an pirtûkeka fizîkî deyne. Her şev berî razanê 30 deqîqeyan bixwîne. Pêşnîyara yekem: “Rich Habits” (Adetên Dewlemendan) – Thomas Corley.
2. Her roj werzîşê dikin
%76ê wan herî kêm 4 rojên hefteyê 30 deqîqe kardîyo dikin (bez, meşîna bilez, bîsîklet, melevanî). Karê giranîyê di rêza duyem de ye.
Sedem: Werzîşa aerobîk oksîjen û glîkozê zêdetir dişîne mêjî, baldarî û hêza îradeyê zêde dike.
Îro bike: Sibê saet 6:30ê dest bi meşîna bilez a 30 deqîqeyî bike. Di guhê te de podcast an pirtûka dengî hebe, wext zû derbas bibe.
3. Bi mirovên serkeftî û pozîtîf re ne
Navgînîya dahata 5 hevalên te yên herî nêzîk, bi qasî %95ê dahata te dîyar dike (Jim Rohn).
Ji mirovên nerênî, gilîkar û yên ku dibêjin “dewlemend diz in” dûr dikevin.
Îro bike: Li rehbera telefona xwe binêre, 10 kesên ku meha borî herî zêde tu pê re axivî, binivîse. Ji bo 5ê wan biguherînin bi mirovên serkeftîtir re pîlanekê çêbike.
4. Bi awayekê obsesîf li dû armancên xwe dikevin
Bersiva pirsê “Ez çi dixwazim?” zelal dikin û her roj 3-5 karên ku xizmeta vê armancê dikin dikin.
Mînak: Oprah Winfrey di zarokatîya xwe de dixwest “li televîzyonê be”, her roj gaveka biçûk ji bo vê armancê diavêt.
Îro bike: Armanca xwe ya 10 salî binivîse, paşê wê veguherîne 1 salî, 3 mehî, hefteyî û 3 karên îro.
5. Gelek zû radibin
%44ê wan herî kêm 3 seet berî karê xwe radibin (piranîya wan di navbera 5:00-5:30 de). Seetên bêdeng ên sibehê yên herî berhemdar in.
Îro bike: Elarmê ji bo sibê 30 deqîqe zûtir çêbike. Di hefteya yekem de bi tenê 30 deqîqeyan, paşê her hefte 15 deqîqeyan zûtir bike.
6. Gelek çavkanîyên dahatê diafirînin
Milyonerê xweçêkirî bi navînî 3 çavkanîyên dahatê hene: meaş + berhema veberhênanê + karsazîya alîkar/kirê/par.
Mînak: Yekî nivîsbar ji bilî meaşê xwe li Udemy’yê kursan difiroşe û ji Borsa Stanbulê temetûyê digire.
Îro bike: Vê mehê fikreka dahata alîkar dîyar bike (hilbera dîjîtal li Etsy, karê freelance, parên temetû hwd.).
7. Mentorekê dibînin û bi domdarî pê re têkilîya xwe diparêzin
Di jîyana piranîya milyoneran de 1-3 mentor hene. Mentor = ew kesek e ku 10-20 sal li pêş te ye.
Îro bike: Li ser LinkedIn’ê 3 kesên ku tu jê hez dikî ji wan re peyamê bişîne: “Em dikarim qehweyekê vexwim, 15 deqîqeyên te bigirim?”
8. Pozîtîfbûna hundirîn diparêzin
Her sibeh pirsên “Îro ez ji çi re sipas dikim?” û “Îro dê çi 3 tiştên baş biqewimin?” ji xwe dikin.
Îro bike: Gava tu ji nivînan radibî 3 hevokên sipasîyê bibêje, êvarê jî 3 tiştên xweş tomar bike.
9. Li pey kerî naçin, rêya xwe bi xwe dîyar dikin
Dema gotin “her kes dibe karmend”, ew bûn karsaz. Dema gotin “krîpto xetere ye”, wan zû Bitcoin kirî.
Îro bike: Vê hefteyê tiştekî ku “her kes dike” bipirse û li alternatîfa wê bigere.
10. Xwedîyê rê û rêzikên edebî û jêhatîbûna civakî ne
Navê mirovan tîne bîra xwe, kartên spasîyê dişîne, di xwarinê de çartêlê rast bi kar tîne, di dema xwe de tê.
Îro bike: Ji kesekê re bi destan noteka spasîyê ya kurt binivîse û bişîne (bi posteyê jî be).
11. Bi awayekê çalak alîkarîya serkeftina kesên din dikin
Ji nasên xwe re kar peyda dike, fikiran dide, çavkanîyan parve dike. Dibe ku bêpere xuya bike lê di demekê dirêj de ev veberhênana herî mezin e.
Îro bike: Ji hevalekê re pirtûk, kes an firsendekê pêşnîyar bike ku tu difikirî wê jê re kêrhatî be.
12. Rojê 15-30 deqîqeyan ji bo “tenê bifikirin” vediqetînin
Telefon tune, mirov tune, quncikekê bêdeng. Li bersiva pirsên mezin digerin: “Pirsgirêka min a herî mezin çi ye? Çareserî çi ye?”
Îro bike: Êvarê 15 deqîqeyan telefonê bibe odeyeka din û tenê bifikire.
13. Daxwaza pêdawistîyê dikin û guhdarî dikin
“Xala min a kor a herî mezin çi ye?” dipirsin. Rexneyan wekî tiştekê şexsî nagirin, wekî amûra pêşveçûnê dibînin.
Îro bike: Ji kesekê tu pê bawer bî re bipirse “Di min de tiştek heye ku ez biguherînim bi ya te?”
14. Tiştên ku dixwazin bi zelalî daxwaz dikin
Pêşkeftin, zêdekirina meaşî, hevkarî, daxistin… Tiştê ku dixwazin bi awayekê nazik û zelal dibêjin. Tirsa xwe ya “ heke bêje na!” dişkênin.
Îro bike: Vê hefteyê daxwazekê ku te taloq kiribû (zêdekirina meaşî, hevkarî, randewû) yekser bipirse.
15. Xwe Diavên Rîskên hesabkirî, tirsê idare dikin
Ne kor-korane, bi awayekê lêkolînerî rîskê digirin. Dizanin ger bi ser nekevin jî dikarin xwe rabin ser xwe.
Mînak: Sara Blakely berî avakirina Spanx’ê hemû pereyên xwe (5000 $) veberhênandin lê berê patent wergirt û pîlana xwe çêkir.
Îro bike: Rîskeke ku tu jê ditirsî lê bereql e dîyar bike (karê nû, veberhênan, koçkirin) û senaryoya herî xirab binivîse. Bi giştî ew qas xirab nine wekî tu ditirsî.
Encam: Van Adetan Îro Dest Pê Bikin
Lêkolîna Thomas C. Corley nîşan dide ku dewlemendî ne tesadif e: Ev 15 taybetmendî encama jîyaneka dîsîplînî ne. Gava bi daneyên nûjen (mînak: statîstîkên Empower ên 2025an) dewlemend dibin, derdikeve holê ku %80ê milyarderên xwe-çêkirî li ser fêrbûna domdar û torê (network) disekinin. Hûn jî dest pê bikin: Îro pirtûkekê bigirin, zû rabin û li mentorekê bigerin. Servwet bi tevlihevîya adetên biçûk tê. Ji bîr nekin, milyonerê navînî 32 salan li bendê nema, wî her roj gavek avêt.
Ne hewce ye ku tu van 15 madeyan bi hev re bikî. Hefteyê yekê hilbijêre, 21-30 roj biceribîne, bike adet, paşê derbasî ya din bibe. Piştî 2-3 salan tu dê ji xwe bipirsî “Ez çawa ew qas guherîm?”
Serkeftin ne bi gavên mezin, bi serkeftinên biçûk ên rojane tê.
