Çînê robotê hemlebûnê çêkir. Çîn, bi pêşketinên xwe yên bilez di teknolojîyê de, cîhanê ecêbmayî dike. Van demên dawîyê, şirketa Kaiwa Technology ya li Guangzhouyê, yekem “robotê hemlebûnê” (pregnancy robot) ya cîhanê nasand. Ev robotê humanoid bi malzaroka çêkirî hatîye sazkirin û ji bo ku zarokî bi pêvajoya bihemlebûneka tam de hilgire û bîne dinyayê.
Prototîpa wê tê pîlankirin ku li sala 2026ê bikeve bazarê û bihayê wê nêzî 100,000 yuan (nêzîkî 13,900 dolarên Amerîkî) hatîye destnîşankirin. Ev pêşketin, ji bo zewacên pirsgirêkên zayendî heyîn, kesên ku naxwazin hemlebûnê bi awayekî fizîkî hilgirin û ji bo kesên nezewicî jî vebijarkeka nû pêşkêş dike. Lê belê, ev yek nîqaşên etîkî û qanûnî jî bi xwe re tîne.
Der Barê Pêşvebirin û Şirketê de
Proje ji alîyê Dr. Zhang Qifeng ve tê birêvebirin (di hin çavkanîyan de wekî Zhang Zhiqian tê binavkirin), ku li Zanîngeha Teknolojîyê ya Nanyangê (Singapur) doktoraya xwe kirîye. Kaiwa Technology, şirketeka teknolojîyê ye ku li Guangzhouyê kar dike û vê robotê di Konferansa Robotan a Cîhanî ya 2025an de (Pekîn) nasand.
Dr. Zhang dîyar dike ku teknolojî di laboratûwarê de gehiştîye asteka gihîştî: “Teknolojîya malzaroka çêkirî jixwe di asteka gihîştî de ye û niha divêt em vê yekê di nav zikê robotî de yek bikin da ku bi têkilîya mirov-robotî re hemlebûneka rastîn peyda bikin.” Şirketê, robotî wekî “robotê hemlebûnê” bi nav dike û dîyar dike ku ev zêdetirî du sal in tê pêşxistin.
Robot Çawa Dixebite?
Robotê hemlebûnê, ji înkubatorên kevneşopî cudatir, bi avahîyeka humanoid hatîye sêwirandin ku hemû pêvajoya ji konseptê heta zayînê teqlîd dike. Nûbûna sereke di malzaroka çêkirî de ye ku di nav zikê robotê de hatîye bicihkirin de:
– Teknolojîya Malzaroka Çêkirî: Fetûs, di nav şilekê amnîyotîkî yê çêkirî de geş dibe. Xurek, bi rêya borîyekê ku mîna korda umbilicalê ye, têne peydakirin. Ev, hawîrdora hemlebûneka normal teqlîd dike.
– Xwarin û Mezinbûn: Robot, ji bo piştgirîkirina mezinbûna fetûsê, germahî, şilî û hevsengîya xurekan jixweber bi rê ve dibe.
– Pêvajoya Zayînê: Di dawîya dema tam (nêzî 9 mehan) de, robot ji bo zayîna zarokî hatîye sêwirandin.
Ev teknolojî, li ser xebatên sala 2017an yên Nexweşxaneya Zarokan a Philadelphiayê bingeh digire, ku tê de berxên zûbûyî di “biobag”ekê de bi serkeftî hatin mezinkirin. Berx, di qonaxeka wekî 23 hefteyên hemlebûna mirovî de zindî hatin parastin.
Lêkolînerên Çînî jî ceribandinên wisa kirine; mînak, li sala 2024ê li Zhengzhouyê, fetûseka berxan a çar mehî di zikê sentetîk de hate parastin.
Dr. Zhang, hêj hûrgilîyên fertilîzasyon û implantasyonê eşkere nekirîye, lê tekez dike ku teknolojî di ceribandinên heywanan de serkeftî bûye. Prototîp dê sala 2026ê ji bo firotinê amade be û bihayê wê ji lêçûnên dayikên cîgir (ku li Çînê qedexe ye) gelekî kêmtir be.
Armanc û Feydeyên Wê
Ev robot, wekî çareserîyek ji bo pirsgirêkên demografîk ên Çînê (rêjeyên kêm ên zayînê û nifûsa pîr) tê pêşkêşkirin. Welat, bi zêdebûna rêjeya bêzayendîbûnê re rûbirû ye, ku ji %11,9 ya sala 2007ê li sala 2020ê gihîştîye %18ê.
Koma armanc:
– Zewacên zayendproblem: Alternatîfek ji bo dermankirinên biha yên wekî IVF.
– Kesên ku ducanîbûnê naxwazin: Ji barê fizîkî rizgar dibin.
– Kesên nezewicî: Îmkana xwedîkirina pitikê bêyî zewacê.
Dr. Zhang dibêje: “Hin kes naxwazin bizewicin lê dîsa jî ‘heval’ekê dixwazin; hin kes naxwazin hemle bibin lê pitikekê dixwazin. Yek ji fonksîyonên robotê me yê hevalbendîyê ev e ku hemlebûnê hilgire.” Her weha, entegrasyon AI’yê ya robotî, bi têkilîya bi dêûbavan re, pêvajoyê bêhtir dişibîne ya mirovane.
Nîqaşên Etîkî û Qanûnî
Ev pêşketin, nîqaşên tund peyda kirîye. Li Çînê qedexeya dayikên cîgir heye, lewma robot wekî “çareserî” tê dîtin, lê pispor guman dikin:
– Fikarên Etîkî: Bêparbûna fetûsê ji girêdana dayikê, bandorên psîkolojîk ên li ser zarokî û çavkanîyên hêk û spermê. Aktîvîsta femînîst Andrea Dworkin berê gotibû ku malzarokên çêkirî dibe ku bibe “dawîya jinan”. Pisporê zayînê yê Zanîngeha Wisconsinê Yi Fuxian dibêje: “Hemlebûn pêvajoyeka pir tevlihev e; ev dibe ku xapandinek be” û metirsîyên tenduristîyê destnîşan dike.
– Pirsgirêkên Qanûnî: Li parêzgeha Guangdongê bi rayedaran re hevdîtin didomin. Qanûnên Çînê, geşkirina fetûsa mirovî di malzaroka çêkirî de ji 14 rojan zêdetir qedexe dikin. Lêkolînerên Philadelphiayê jî li sala 2022ê gotareka etîkî weşand û bal kişand ser metirsîya “patolojîzekirina” hemlebûnê.
Li ser medyaya civakî, bertek tevlihev in: Li Weibo, etîketa “#Yekem Robotê Hemlebûnê yê Cîhanê Di Nav Salekê de li Bazarê” bûye trend. Hin kes dibêjin “Beşdarîyek ji bo civakê”, yên din dibêjin “Ne normal e û zalimane ye”. Li platforma X’ê jî nîqaşên welê hene; mînak, bikarhêner ceribandinên malzaroka sentetîk ên Çînê parve dikin.
Raya Giştî û Pêşketinên Wekî Wê
Nûçe, li medyaya civakî ya Çînê bûye dengvedaneka mezin. Li Douyinê, hevpeyivîna Dr. Zhang 4,000 şirove wergirtin. Di çapemenîya navneteweyî de (New York Post, Daily Mail, Newsweek) cih girt û fîlmên zanistî-xeyalî anî bîra mirovan. Li ser X’ê, bikarhêner bi gotina “Robot dê jîyanê bîne” heyecanên xwe dîyar dikin.
Di çarçoveya dîrokî de, malzarokên çêkirî, ev demeka dirêj e tên lêkolînkirin. Li sala 2022yê li Jiangsu, robotê “dadî” yê bi AI’yê embrîyonan çavdêrî kiribû. Çîn, di warê robotîkê de pêşeng e; mînak, robotê G1 ya Unitree di robotên alîkarên malê de pêşeng e.
Encam: Ma Struktura Malbatê ya Pêşerojê Çêdibe Biguhere?
Robotê hemlebûnê yê Çînê, dibe ku di teknolojîya zayînê de bibe xaleka destpêkê. Digel ku problema zayendî çareser dike, dibe ku malbat û dayiktîyê ji nû ve pênase bike. Lê belê, ji ber metirsîyên etîkî û zehmetîyên zanistî, rexne berdewam dikin. Li sala 2026ê, bi derketina prototîpê, ev nîqaş dê hêj zêdetir bibin. Teknolojî, sînorên mirovahîyê dide ceribandin, lê di heman demê de nirxên civakê jî radipirse. Di pêşerojê de, robot ne bi tenê alîkar in, dibe ku bibin “endamên malbatê”. Li gel demê dê bê dîtin.
