Kadiz, galaksîyeke Pergala Rojê jî dihewîne û navê wê li gorî galaksîya ji Cîhanê xuya dike hatîye binavkirin, bendeke gewr a ronahîyê li ezmanê şevê, ji stêrên bi çav nayên cudakirin pêk tê. Gava ji Dinyayê tê temaşekirin Kadiz wekî bendekê xuya dibe. Ji ber ku avahîya dîskê ji hindir ve tê dîtin.
Ev galaksîya spîral a pergala me ya rojê tê de ye, di Pergala Rojê de Dinya li dora Rojê dizivire û Pergala Rojê di nava vê galaksîya stêrkan a mezin de cih digire. Ew tenê yek ji sed milyar galaksîyên li Gerdûnê ye û ji ya me re bi ingilîzî Milky Way tê gotin ji ber ku dîska galaksîyê mîna tîrêjeke ronahîya spî ya birqok li ezmanê şevê vedigere. Ew navendek heye, bi îronîkî jê re ‘‘bulge’’ tê gotin, zanyar wisa texmîn dikin qalindahîya wê bi qasî 25,000 salên ronahîyê (leza ronahîyê) ye. Bermayîya spiralê roj, gerstêrk û gazên pêçandî û toz in. Hêza spî çi qasî geştir be, ew qas jî konsantre ye.
Di destpêka salên 1980an de Farhad Yusefzadeh ji Zanîngeha Northwesternê fîlamanên bigirs û yekalî yên bi awayekî vertîkal li nêzî çehla reş a mezin a navendî ya galaksîya me, Sagittarius A* daliqandî keşf kir. Yusefzadeh û hevkarên wî nifûsek nû ya fîlaman keşf kirine lê ev têl pir kurttir in û bi horizontal (nelûleyî) an jî radîal dirêj dibin, mîna tîrêjên li ser çerxekê ji çehla reş derdikevin. Her çend her du nifûsa filamentan çend nêzikbûnên xwe parve dikin jî, Yusefzadeh hîpoteza Yusefzadeh ev e, eslê wan cûda ne. Têlên tîk (vertical) galaksîyê hildiweşînin, bi 150 salên ronahîyê bilind dibin. Dema fîlamentên horizontî pirtir mîna xal û xêzên tîpên Morsê ne û tenê li alîyekî Sagittarius A* xêz dikin.
Piştî deh salan lêkolîna fîlamanên tîk Yusefzadeh matmayî (şaş û mehtel ) maye fîlamentên horîzontal ên wî texmîn kir temenê wan nêzî 6 mîlyon sal in keşf kir. ‘‘Em her gav li ser fîlamentên vertîkal û eslê wan difikirin’’ wî got. Dema her du populasyon (nifûs) ji fîlamêntên yekalî yên bi pêlên radyoyê dîyar dibin pêk tên û xuya dikin bi çalakîya li navenda galaktîkê ve girêdayî ne, ji ber vê li vir wekhevî diqedin. Yusefzadeh, piştî lêkolîna fîlamentên vertîkal ên bi dehsalan, şok bû ku hevpîşeyên wan ên horizontî, ku ew texmîn dike ku temenê wan bi qasî 6 mîlyon salî ne, kifş kir. ‘‘Em her dem li ser filamên vertîkal û eslê wan difikirin’’ wî got.
Bi her du nifûs fîlamanên yekdîmenî hene bi pêlên radyoyê tên dîtin û xuya dikin ku bi çalakîyên li navenda galaktîkê ve girêdayî ne, wekhevî li wir diqede. Fîlmên vertîkal li ser balafira galaktîkê perpendîkular in; fîlamentên horizontî bi rûtextê re paralel in lê bi awayekî radîkal ber bi navenda galaksîyê ya çehla reş lê ye, nîşan didin. Fîlmên vertîkal magnetîkî û relativîst in; fîlamentên horîzontal xuya dikin tîrêjên germî derdixin. Fîlmên vertîkal parçeyên bi leza nêzî leza ronahîyê tevdigerin dihewînin; fîlamentên horizontî xuya dikin ku di ewreke molekûler de madeya termal bileztir dikin. Çend sed filamentên vertîkal û tenê çend sed filamentên horîzontal hene. Fîlamentên vertikal ên bilindahîya wan digihîje 150 salên ronahîyê, ji mezinahîya fîlamentên horizontî, yên bi dirêjahîya wan tenê 5 û 10 salên ronahîyê dipîvin, pir zêde ye. Fîlmên vertîkal jî cîhê li dora dendikê ya galaksîyê dixemilînin, fîlamentên horîzontal wisa xuya dikin tenê li alîyekî belav dibin, ber bi çehla reş ve nîşan didin.
